İnsanların en tuhaf özelliklerinden biri de sanırım bir olayın aslını öğrenmeden, duyduklarıyla yetinip hemen birilerini suçlu ilan edebilmeleri.
Birisi bir şey anlatır, diğerleri dinler. Kimse anlatılanların ne kadarının doğru olduğunu sorgulamaz. Kimse dönüp de suçlanan kişiye ne olduğunu sormaz. Hatta çoğu zaman gerçeği öğrenmek gibi bir niyetleri de yoktur. Çünkü birine inanmak, gerçeği araştırmaktan çok daha kolaydır.
Geçenlerde WhatsApp grubumuzda bir abimizin anlattığı şu hikâye, tam da bunu anlatıyor.
Kurt: Hakkımda öyle şeyler anlatmış ki… Olayın aslıyla uzaktan yakından ilgisi yok. Canımı en çok yakan da herkesin ona hemen inanması.
Porsuk: Bir hikâye ormanda hızla yayılıyorsa, bu onun doğru olduğunu değil; inanmanın kolay olduğunu gösterir.
Kurt: Neden kimse gelip bana gerçeği sormadı? Olayın içinde bile değillerdi!
Porsuk: Kendi ayıbıyla yüzleşemeyen, başkasına kurgusal suç biçer. Orada olmayanı suçlamak kolaydır; senin yokluğun, onun yalanının savunmasız şahididir.
Kurt: Peki o neden her şeyi ters yüz edip beni suçlu gösterdi?
Porsuk: Çünkü hakikati aramak çaba ister; önüne konan masalı dinleyip yargılamak ise bedavadır. Zihin gerçeği değil, zahmetsiz olanı seçer.
Kurt: Gidip herkese gerçeği anlatmalı mıyım?
Porsuk: Hayır. Hakikate kapalı kulaklara bağırarak sadece sesini tüketirsin. Kurguya inananların mahkemesinde savunma yapılmaz; sessizce geçip gidilir.
Carl Gustav Jung’a atfedilen bir söz: “Düşünmek çok zordur, bu yüzden çoğu insan yargılamayı seçer.”
Aslında mesele yalnızca birilerinin yalan söylemesi değil. O yalanlara sorgulamadan inananların da en az yalanı söyleyenler kadar sorumluluğu var.
Bir insanı dinlemeden yargılamak, hakkında anlatılanlara inanıp onu hayatından çıkarmak ne kadar kolay, değil mi? Üstelik bütün bunları yaparken kendini haklı görmek de cabası.
İşin acı tarafı, bazen insanı en çok üzen şey hakkında söylenen yalanlar değil, kendisini tanıdığını düşündüğü insanların o yalanlara bu kadar kolay inanabilmesi oluyor.
Ve insan bir noktadan sonra kendini anlatmaktan vazgeçiyor. Söyleyecek sözü kalmadığından değil, söylediklerinin hiçbir şeyi değiştirmeyeceğini anladığından.
Çünkü bazı insanlara gerçeği anlatabilirsiniz ama onları gerçeğe inanmaya zorlayamazsınız.
Bazen susmak, söyleyecek hiçbir şeyinizin olmadığı anlamına gelmez. Sadece artık kime ne anlatmanız gerektiğini öğrendiğiniz anlamına gelir.
Önder Durmuş Önder'in Odası
